Luật xuất khẩu hải sản Việt Nam – Những điều doanh nghiệp cần biết
Mục tiêu bài viết
Cung cấp bức tranh pháp lý tinh gọn – đúng trọng tâm về xuất khẩu hải sản, giúp doanh nghiệp tuân thủ – giảm rủi ro – vận hành hiệu quả.
1. Khung pháp lý chung
Hoạt động xuất khẩu hải sản tại Việt Nam chịu sự điều chỉnh của:
- Luật Thủy sản (quy định về khai thác, nuôi trồng, truy xuất nguồn gốc)
- Luật An toàn thực phẩm (điều kiện vệ sinh, kiểm dịch)
- Luật Quản lý ngoại thương (điều kiện xuất khẩu, quản lý thị trường)
- Các nghị định, thông tư hướng dẫn liên quan
Cơ quan quản lý chính gồm Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn và Bộ Công Thương.
2. Điều kiện bắt buộc đối với doanh nghiệp xuất khẩu
Doanh nghiệp xuất khẩu hải sản cần đáp ứng:
- Cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm (được thẩm định, cấp mã)
- Hồ sơ truy xuất nguồn gốc hợp pháp (vùng nuôi/đánh bắt, nhật ký khai thác)
- Chứng thư kiểm dịch cho từng lô hàng
- Tuân thủ quy định chống khai thác IUU (đặc biệt với thị trường EU)
Lưu ý: Thiếu hoặc sai hồ sơ truy xuất là nguyên nhân phổ biến khiến lô hàng bị trả về.
3. Yêu cầu riêng của các thị trường lớn
- EU: Kiểm soát nghiêm IUU, dư lượng kháng sinh, hồ sơ đánh bắt
- Mỹ: Tuân thủ FSMA, đăng ký FDA, kiểm soát an toàn thực phẩm
- Nhật Bản: Tiêu chuẩn cao về chất lượng, cảm quan và an toàn
Doanh nghiệp cần nghiên cứu quy định từng thị trường, không áp dụng một chuẩn cho tất cả.
4. Thuế và thủ tục hải quan
- Phần lớn mặt hàng hải sản xuất khẩu được áp dụng thuế suất 0%
- Thủ tục gồm: hợp đồng, hóa đơn, packing list, C/O (nếu có), chứng thư kiểm dịch
- C/O đúng form giúp hưởng ưu đãi thuế theo các FTA
5. Rủi ro pháp lý thường gặp
- Hồ sơ nguồn gốc không nhất quán
- Không cập nhật quy định mới của thị trường nhập khẩu
- Vi phạm tiêu chuẩn an toàn thực phẩm hoặc IUU
Giải pháp là chuẩn hóa quy trình nội bộ và làm việc với đối tác hiểu luật.
6. Góc nhìn thực tiễn từ doanh nghiệp
Từ kinh nghiệm thị trường, Thiên Trà xác định:
Tuân thủ pháp luật không chỉ để xuất được hàng, mà là nền tảng để xây dựng uy tín và hợp tác dài hạn.
Thiên Trà chú trọng minh bạch hồ sơ, kiểm soát chất lượng và cập nhật pháp lý, giúp đối tác yên tâm trong hoạt động xuất khẩu.